”Illedahkh obduksjovnijste leah aaj dasseme ussjedimmiem ihke juvrh ajve nåake jallh skïemtje bovtsh vaeltieh” SAMEFOLKET • 31 SÁPMI RUNT mieside vïekesjibie, pulsem mïetebe jïh daata tjåanghkan tjöönghkebe mestie mænngan maehtebe vuejnedh jis bïerkenamme jallh eah, Anna Skarin saakeste. Seammasïenten healsoepryövemi- gujmie gellieh miesieh aaj GPS-tjeapoehrïejhph utnieh. Ängesåesne jïh Tåssåsesne gaajhkide miesieh utnieh, mohte 50 miesieh GPS-rïejhph Ruvhten sïjtesne utnieh dan gaavhtan teknihke dovrehkåbpoe sjædta gosse nåake gaskeviermie desnie. Desnie dotkijidie ektiebarkoem utnieh båatsoefuelhkiejgujmie mah indivijdemïerhkemem bovtsigujmie barkeme 1980 taalen mænngan, jïh dïhte nuepiem vadta dåeriedidh magkeres miesieh mah jielien. Gåessie akte GPS-mïerhkeme miesie jaama akte mortaliteetesignaale olkese seedtien. – Jis miesiem gaavnen, gilmehtahkesne biejien jïh dan mænngan obduksjovnese seedtien. Dïhte mijjese nuepiem vadta ihke stoerre presisjovnesne man gaavhtan gaamhpari, Anna Skarin jeahta. SIJTINE stoerre ïedtje lea. Kerstin Lilja Tåssåsen sïjteste dotkemem buerkeste goh joekoen vihkeles. – Joekoen ïedtjije, sjïere jis ussjedibie klimaahtejeatjahtehtemi bïjre mij daelie dan lïhke. Mejtie orre åhtoeh diekie bæjjese båetieh? Orre heavoeh mestie eah gan vaane? Kerstin Lilja aervede ihke dotkeme maahtoem vuesehte mah guhkiem båatsoefuelhkine gååvnesamme, mohte byjjesfaamoeh eah gan goltelamme – sjïere juvrehåasomen bïjre: – Gåessie akte miesie mortaliteetesignaale vadta, reajnoemaennide olkese vuelkien jïh dokumenteerh mij juvre mijjieh ussjedibie miesiem håasome. Obduksjovnide mah mænngan dotkijijstie jïh veterineerijste darjoen, daamhtah Nöörjesne, vuesiehtieh ihke mijjen maahtoeh lea reaktoe. Maahtoem reajnoemaenniej luvnie gååvnesieh, mohte ij gan mieteme. Illedahkh obduksjovnijste leah aaj dasseme ussjedimmiem ihke juvrh ajve nåake jallh skïemtje bovtsh vaeltieh. – Bagkesimmie gååvnese ihke juvrh ajve nåakemes vaeltieh, mohte obduksjovnide vuesehten ihke dïhte lea båajhtode. Juvrh vaeltieh tjarres miesieh mah buerie beapmoeh tjåejjine utnieh, Kerstin Lilja jeahta. GPS-daata goerkelimmiem vadta guktie mieside juhtien jïh guktie byjrese dejtie tsevtsieh. – Mijjieh maehtebe vuejnedh jis mieside pleatnjasjamme jallh eah. Giesegi mijjieh vööjnimh juktie ealoem vaegkiem leehpin gusnie hijven gåatome, seammasïenten vööjnimh ihke gellieh stuarah dajvesne. Jïjnjem gååvnese joekehtehtedh ektiedimmien daelhkiej, åhtoej jïh almetji darjomi gaskoeh. GÖÖKTE JAEPIEJ dotkemen mænngan, vijjieh aelkieh bæjjese båetedh. Juvride mah mieside jïjnjemes buvveme leah råath jïh aarhtsh. Seammasïenten leah dotkemidie Prosjektenomme: EQUIP- Lea båatsoem gaervies ihke bööremes væjroem buektiehtidh? Prosjekteboelhke: goeve 2023 – rahka 2027 Prosjekte lea ektiebarkoem daej gaskoeh, båatsoesïjtide Ängeså, Tåssåsen jïh Ruvhten sïjte, Sámiid Riikkasearvi (SSR), Sveerjen laanteburrieuniversiteete (SLU), Nöörjen veterinäreinstituute-NVI jïh jeatjah universiteeth dovne Sveerjesne jïh Nöörjesne. Kerstin Lilja Tåssåsen sïjteste dotkemem buerkeste goh joekoen vihkeles.
RkJQdWJsaXNoZXIy MzE5MDM=